Alkalisch water: wat is het en is het gezond?

Leestijd: ongeveer 12 minuten

Wat is alkalisch water precies?

Alkalisch water is niets anders dan water met een pH-waarde boven de 7. De pH-schaal loopt van 0 tot 14: alles onder 7 is zuur, precies 7 is neutraal en alles daarboven is basisch, oftewel alkalisch. Het woord alkalisch klinkt exotisch, maar het beschrijft een doodgewone meetwaarde die elk drinkwaterbedrijf in Nederland dagelijks bijhoudt.

Twee dingen worden in reclames vaak door elkaar gehaald. De pH zegt hoe zuur of basisch water op dit moment is. De buffercapaciteit, in vaktaal alkaliniteit, zegt hoeveel zuur het water kan opvangen voordat die pH daalt. De Wereldgezondheidsorganisatie behandelt pH dan ook als een operationele waterkwaliteitsparameter: hij is belangrijk voor het zuiveringsproces en voor je leidingen, en niet als gezondheidswaarde op zichzelf.

In de supermarkt zie je het verschil in de prijs terug. Een fles alkalisch water met pH 9 of hoger kost in Nederlandse winkels ongeveer 1,39 tot 1,49 euro per liter, en een multipack van twaalf flessen staat rond de 35 euro. Kraanwater kost volgens Vewin in 2026 2,05 euro per kubieke meter exclusief belastingen en 2,71 euro inclusief. Dat is 0,0027 euro per liter, ruim vijfhonderd keer minder.

Hoe basisch is Nederlands kraanwater al?

Dit is het punt dat in de meeste artikelen over alkalisch water ontbreekt: je tapt het al. Kraanwater in Nederland moet volgens de wettelijke norm een pH tussen 7 en 9,5 hebben. In de praktijk sturen drinkwaterbedrijven op een smallere marge. Brabant Water noemt 7,8 tot 8,3 als optimale waarde en meet in Eindhoven 7,65 tot 8,13. Dat is per definitie basisch water.

Die norm staat niet in een folder maar in de wet. Het RIVM beschrijft hoe de Drinkwaterwet en het Drinkwaterbesluit de kwaliteitseisen voor kraanwater vastleggen, inclusief de zuurgraad. Drinkwaterbedrijven meten die waarde continu, want een te lage pH tast leidingen aan en een te hoge geeft kalkafzetting.

Waarom sturen ze op licht basisch en niet op neutraal? Omdat de pH samenhangt met de hoeveelheid kalk in het water. Water dat te weinig bicarbonaat bevat, is agressief voor koperen en verzinkte leidingen. In ons artikel over de zuurgraad van Nederlands kraanwater per regio lees je welke waarden de grote drinkwaterbedrijven halen en waarom die per gebied verschillen.

De hardheid van je water hangt met dezelfde mineralen samen. Vitens meldt dat het leidingwater in Nederland gemiddeld rond de 8 dH zit, wat als zacht tot gemiddeld hard geldt, en dat je de hardheid per postcode kunt opvragen. Hard water betekent meer calcium en magnesium, en dus meestal ook een iets hogere pH.

Wat doet alkalisch water met je lichaam?

Rond alkalisch water hangt een verhaal over ontzuren: je lichaam zou verzuren door voeding en stress, en basisch water zou dat rechttrekken. Dat verhaal houdt geen stand, en de onderbouwing daarvan komt niet van waterverkopers maar van onafhankelijke onderzoeksinstellingen.

Het Wereld Kanker Onderzoek Fonds is hier expliciet over. Er is geen bewijs dat het drinken van basisch water invloed heeft op kanker. Zodra basisch water in je maag komt, zorgt het maagzuur er direct voor dat het niet langer basisch is. Onderzoek bij mensen naar het effect van basisch water bij kanker is niet gedaan; er is alleen een beperkt aantal laboratoriumstudies. Het advies van het fonds is dan ook om geen basisch water te drinken om de kans op kanker te verkleinen.

Het misverstand over verzuring

Hetzelfde fonds legt uit dat de bewering dat verkeerde voeding en stress het water in je lichaamscellen zuur maken, niet klopt. Verzuring van je spieren tijdens zware inspanning bestaat wel, maar je lichaam reageert daar direct op en herstelt de zuur-base-balans zelf. Je bloed wordt niet basischer omdat je een glas water met een andere pH drinkt.

Wat wel telt bij drinkwater

Waar wel gezondheidswinst zit, is bij wat er niet in je water hoort te zitten. Voor stoffen als PFAS, zware metalen en microplastics gelden harde normen, en dat is precies het terrein waar filtering iets toevoegt en een pH-cijfer niets. Wil je weten hoe streng die controle in Nederland is, lees dan hoe kraanwater in Nederland gecontroleerd wordt voordat je geld uitgeeft aan een hogere pH.

Nog een nuchter argument: Milieu Centraal noemt kraanwater de duurzaamste drankkeuze. Flessen alkalisch water uit Zuid-Europa aanrijden doet daar het tegenovergestelde. Bij PureAqua zien we dat klanten die met een gezondheidsvraag binnenkomen, uiteindelijk vooral kiezen voor smaak, gemak en minder plastic.

Zo maak je water alkalisch, en wat het kost

Wil je toch experimenteren, dan zijn er drie routes die in Nederland worden aangeboden. Ze verschillen sterk in prijs en in wat ze feitelijk doen.

1. Een snufje baksoda

Natriumbicarbonaat lost op en tilt de pH omhoog. Het werkt, maar je voegt natrium toe aan je drinkwater, en daar zit een grens aan. Dunea noemt de normwaarde uit het Drinkwaterbesluit voor natrium: 150 milligram per liter, waarbij vanaf circa 200 milligram per liter smaakklachten ontstaan. Een halve theelepel baksoda in een liter zit daar ruim overheen. Bovendien proef je het.

2. Citroen in je water

Dit is de hardnekkigste tip op sociale media en hij klopt niet. Citroensap heeft een pH rond de 2 en maakt je water dus zuurder, niet basischer. De redenering dat citroen "basenvormend" werkt komt uit de zuur-base-leer, en die leer is precies wat het Wereld Kanker Onderzoek Fonds als onjuist beschrijft.

3. Een waterionisator of alkaline-filterkan

Een ionisator splitst het water elektrolytisch en tapt de basische stroom af. Een filterkan met alkaline-cartridge voegt mineralen toe. Beide leveren een hogere pH, maar geen van beide is ontworpen om verontreinigingen te verwijderen. Je koopt dan een apparaat voor een meetwaarde in plaats van voor waterkwaliteit. In onze vergelijking van wat een filterkan met een koolpatroon wel en niet wegneemt zie je waar de grens van dat soort kannen ligt.

Alkalisch water en omgekeerde osmose

Hier ligt de eerlijke nuance die je bij PureAqua hoort te krijgen. Omgekeerde osmose perst water door een membraan dat het grootste deel van de opgeloste stoffen tegenhoudt. Daarbij verdwijnt ook een deel van het bicarbonaat dat de pH omhoog houdt. Osmosewater komt er daardoor doorgaans neutraler uit dan het kraanwater waar het van gemaakt is: het zakt richting pH 7, soms net eronder.

Dat is dus het omgekeerde van alkalisch water, en dat is geen probleem. Op de pagina over de werking van omgekeerde osmose staat stap voor stap wat het membraan tegenhoudt. De internationale norm voor huishoudelijke osmosesystemen, NSF/ANSI 58, beoordeelt zo'n systeem op wat het verwijdert, niet op de pH die het oplevert.

Wil je die mineralen en die iets hogere pH terug, dan bestaat daar een oplossing voor: een mineraalfilter achter het membraan. Dat voegt calcium en magnesium toe, waardoor het water zachter van smaak wordt en de pH weer richting neutraal tot licht basisch schuift. Bij PureAqua kost zo'n mineraalfilter 45 euro en is het een optie, geen verplichting. Wat het wegnemen van mineralen precies betekent, staat uitgelegd bij de mineralen die een osmosemembraan uit je water haalt.

Verwar osmosewater ook niet met gedemineraliseerd water uit de bouwmarkt. Dat verschil, en of je het kunt drinken, behandelen we in het artikel over demiwater, osmosewater en gedestilleerd water naast elkaar.

De vijf routes naast elkaar

De tabel zet de opties op de twee vragen die er echt toe doen: wat gebeurt er met de pH, en wat gebeurt er met wat er in je water zit.

De tabel maakt de keuze overzichtelijk. Alleen de onderste regel doet iets aan de samenstelling van je water. De rest verandert een getal op een teststrip.

Wat kies je dan wel?

De vraag achter "is alkalisch water gezond" is bijna altijd een andere vraag: ik wil lekkerder en schoner water drinken en ik weet niet waar ik moet beginnen. Drie situaties komen wij het vaakst tegen.

• Je vindt je kraanwater prima: dan hoef je niets te doen. Je drinkt al licht basisch water dat aan de wettelijke normen voldoet en dat per liter een fractie van een cent kost.
• Je stoort je aan smaak, kalk of chloor: dan helpt filtering wel en een pH-cijfer niet. Een osmosesysteem bij een zuiver water kraan, of de Countertop RO zonder installatie, pakt de stoffen aan die de smaak bepalen.
• Je wilt mineralen in je water houden: kies dan bewust voor een mineraalfilter achter het membraan, zodat calcium en magnesium terugkomen en het water iets voller smaakt.

Twijfel je tussen een kraan met systeem en een los apparaat op het aanrecht, dan helpt ons artikel over een los apparaat op het aanrecht tegenover een ingebouwd systeem je verder. Bij PureAqua zit het filtersysteem standaard bij een zuiver water kraan; los verkopen we het niet.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Alkalisch water is water met een pH boven 7, en Nederlands kraanwater voldoet daar meestal al aan: de norm ligt tussen 7 en 9,5 en drinkwaterbedrijven sturen op 7,8 tot 8,3. Voor het idee dat een hogere pH je lichaam ontzuurt of ziekte voorkomt, is geen bewijs; je maagzuur maakt het verschil binnen seconden ongedaan.

Wat wél verschil maakt, is wat er uit je water gehaald wordt. Omgekeerde osmose verlaagt de pH juist licht en verwijdert tot circa 99 procent van onder meer PFAS, microplastics, zware metalen en kalk. Wil je de mineralen en de smaak terug, dan zet je er een mineraalfilter achter. Zo koop je waterkwaliteit in plaats van een getal.