Kraanwater drinken op vakantie: per land

Leestijd: ongeveer 10 minuten

Wat betekent drinkbaar kraanwater?

Dat onderscheid verklaart bijna alle verwarring op vakantie. Water dat officieel drinkbaar is, kan naar chloor ruiken, flink kalkrijk zijn of gewoon anders smaken dan je thuis gewend bent. Dat zegt niets over de veiligheid, maar wel iets over de bron en de zuiveringsmethode. Bij PureAqua horen we die vraag elk voorjaar terug van klanten die net een campingvakantie hebben geboekt: is het veilig, of smaakt het alleen anders?

Waarom kraanwater in de EU bijna overal veilig is

Binnen de Europese Unie is drinkwater geen kwestie van per land iets afspreken. De herziene Europese drinkwaterrichtlijn (Richtlijn (EU) 2020/2184) geldt voor al het water dat voor huishoudelijk gebruik en voedselproductie wordt geleverd, of dat nu uit een kraan, een tankwagen of een fles komt. De richtlijn is op 12 januari 2021 in werking getreden en lidstaten moesten hem uiterlijk 12 januari 2023 in nationale wetgeving hebben omgezet.

Twee dingen maken die richtlijn relevant voor jou als reiziger. Ten eerste liggen de veiligheidsdrempels op of boven de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie. Ten tweede benoemt de richtlijn expliciet moderne verontreinigingen als PFAS, microplastics en hormoonverstorende stoffen, en verplicht hij waterbedrijven tot een risicogestuurde aanpak in plaats van alleen achteraf meten. De herziening kwam er na het Europese burgerinitiatief Right2Water, dat 1,8 miljoen handtekeningen ophaalde.

Praktisch betekent dit: reis je binnen de EU, dan drink je in principe water dat aan dezelfde minimumnormen moet voldoen als thuis. De verschillen zitten in de bron, de hardheid en de desinfectiemethode, niet in de vraag of het water veilig is.

Kraanwater per land: wat geldt waar

De tabel hieronder is bewust geen ranglijst. Hij laat zien welk juridisch kader er geldt en waar je in de praktijk op let. Voor elk EU-land is het uitgangspunt hetzelfde: het kraanwater is bestemd om te drinken, tenzij er ter plekke iets anders staat aangegeven.

Die laatste rij komt uit de cijfers van de Wereldgezondheidsorganisatie: in 2022 gebruikten 6 miljard mensen, 73 procent van de wereldbevolking, een veilig beheerde drinkwatervoorziening. De overige 2,2 miljard mensen deden dat niet, en 1,7 miljard gebruikten een bron die met fecalien verontreinigd was. Binnen Europa is dat probleem klein, daarbuiten niet.

De bordjes die je moet kennen

Openbare kranen, fonteinen, sanitairgebouwen en spoelpunten op campings zijn niet altijd op het drinkwaternet aangesloten. In dat geval hangt er een bordje. Deze zes woorden zijn genoeg om overal in West-Europa veilig te tappen:

• Frans: eau potable is drinkbaar, eau non potable niet.
• Duits: Trinkwasser is drinkbaar, kein Trinkwasser niet.
• Italiaans: acqua potabile is drinkbaar, acqua non potabile niet.
• Spaans: agua potable is drinkbaar, agua no potable niet.
• Portugees: agua potavel is drinkbaar, agua nao potavel niet.
• Kroatisch: pitka voda is drinkbaar, nije za pice betekent niet drinken.

Staat er niets bij een kraan in een sanitairgebouw of vakantiewoning, dan is de kans groot dat het gewoon leidingwater is. Twijfel je op een kleine camping of in een afgelegen huis, vraag het dan even na bij de beheerder. Ook in Nederland komt eigen winning voor, bijvoorbeeld op campings, en volgens het RIVM gelden daar aparte regels om de veiligheid te borgen.

Waarom buitenlands kraanwater anders smaakt

Chloor houdt het net veilig, maar je proeft het

In veel Europese landen wordt een restje chloor aan het drinkwater toegevoegd zodat het onderweg door het leidingnet veilig blijft. Nederland is daarin een uitzondering: het RIVM meldt dat Nederlands kraanwater geen chloor bevat en dat de kwaliteit tot de beste van de wereld behoort. Dat verklaart waarom een Nederlander in Zuid-Europa vaak als eerste de zwembadgeur opmerkt. Zet je het water een half uur open in een kan in de koelkast, dan vervliegt een groot deel van die geur.

Kalk bepaalt de mondgevoel en je waterkoker

Hardheid verschilt sterk per regio, omdat de bron verschilt. Ongeveer 60 procent van het Nederlandse drinkwater wordt volgens het RIVM van grondwater gemaakt, de rest van oppervlaktewater. In kalkrijke gebieden zie je binnen een week een witte rand in de waterkoker van je vakantiehuis. Kalk is niet ongezond, maar het maakt thee en koffie doffer. Wil je weten hoe je dat thuis structureel oplost, lees dan hoe je kalk en chloor uit je kraanwater haalt met een filterkraan.

Wanneer je het kraanwater beter laat staan

De uitzonderingen zijn overal in Europa ongeveer hetzelfde, en ze hebben zelden met het land te maken:

• Er hangt een bordje. Dan is de kraan simpelweg niet op drinkwater aangesloten.
• Het water heeft lang stilgestaan. Een vakantiewoning die weken leegstond, heeft water in de leiding staan dat is opgewarmd. Laat de koudwaterkraan een halve tot een hele minuut lopen tot het water merkbaar koud is, en gebruik alleen dat water om te drinken of te koken.
• De accommodatie heeft een eigen bron of tank. Boten, berghutten en kleine campings vallen soms buiten het openbare net.
• Het pand is oud. Loden leidingen zijn in Nederland tot ongeveer 1960 gelegd en kunnen ook in oude buitenlandse panden nog aanwezig zijn. Volgens Milieu Centraal is doorspoelen dan een eerste maatregel, maar vervanging de echte oplossing.
• Er geldt een kookadvies. Bij werkzaamheden of een leidingbreuk kan een waterbedrijf een kookadvies afgeven; volg dat altijd op.

Met een baby of tijdens de zwangerschap

Voor volwassenen is drinkbaar EU-kraanwater gewoon drinkbaar. Voor flesvoeding is de vraag iets nauwer: daar draait het om de samenstelling, niet alleen om de veiligheid. Gebruik in een vakantiewoning altijd vers doorgespoeld koud water, nooit water uit de warmwaterkraan of uit een boiler, en kook het volgens het advies op de verpakking van de flesvoeding. Twijfel je over de lokale bron, bijvoorbeeld bij een eigen winning op een camping, kies dan tijdelijk voor flessenwater dat geschikt is voor zuigelingenvoeding. Dat is geen paniekreactie, maar dezelfde voorzichtigheid die je thuis ook toepast na langdurige stilstand in de leiding.

Buiten de EU: hoe zit het daar?

Zodra je de Europese Unie verlaat, verdwijnt de gemeenschappelijke ondergrens. De WHO waarschuwt dat microbiologische verontreiniging, vooral door fecalien, wereldwijd het grootste risico voor drinkwater vormt, met naar schatting 505.000 sterfgevallen door diarree per jaar. Dat cijfer gaat over structurele situaties in landen zonder betrouwbare voorziening, niet over een weekje stedentrip, maar het verklaart wel waarom het reisadvies buiten de EU standaard is: drink flessenwater of behandel het water zelf.

Praktisch komt het neer op drie regels. Twijfel je aan de bron, kook het water dan minimaal een minuut door. Neem geen ijsblokjes van onbekende herkomst. En let op dat je ook je tandenborstel met veilig water afspoelt in gebieden waar het leidingwater niet als drinkwater geldt.

Wat werkt onderweg en wat thuis

Reizigers gooien filters vaak op een hoop, terwijl elke techniek iets anders doet. Een koolfilter verbetert smaak, een holle-vezelfilter houdt bacterien tegen en omgekeerde osmose pakt opgeloste stoffen aan. Onderstaande tabel zet de opties naast elkaar, inclusief wat PureAqua thuis levert.

Voor het thuisdeel geldt: omgekeerde osmose is de enige techniek in dit rijtje die opgeloste stoffen op moleculair niveau tegenhoudt. Voor dit type systeem bestaat de internationale norm NSF/ANSI 58, met vaste testprocedures voor de verwijderingsclaims. Weet je niet welke techniek bij jouw situatie hoort, dan helpt onze vergelijking van filterkan, filterkraan en osmosesysteem je verder. Wil je liever eerst weten wat je met dat water allemaal kunt, lees dan de toepassingen van osmosewater in en om het huis.

Terug thuis: hoe schoon is Nederlands kraanwater?

Nederlands kraanwater hoort tot de best gecontroleerde ter wereld. Volgens Vewin, de vereniging van waterbedrijven, wordt drinkwater in Nederland strenger gecontroleerd dan voedingsmiddelen en voldoet het in 99,9 procent van de metingen aan de kwaliteitsnormen. Toch blijft er een groep stoffen over die de normen wel halen maar toch in het water zitten, zoals PFAS. Het RIVM concludeerde dat de PFAS-concentraties in drinkwater uit rivierwater omlaag moeten, omdat mensen via voeding en drinkwater samen al te veel binnenkrijgen.

Dat is precies het gat waar een zuiveringsstap thuis iets toevoegt. Omgekeerde osmose perst water door een membraan dat tot circa 99 procent van onder meer PFAS, microplastics, zware metalen en kalk tegenhoudt. Bij PureAqua zien we dat klanten na een vakantie vaker naar zo'n oplossing kijken: ze hebben twee weken flessen gesjouwd en willen dat thuis niet meer. Wil je zonder gedoe beginnen, dan kun je met een apparaat op het aanrecht zonder installatie starten, of kiezen voor een vaste kraan waarin het systeem onzichtbaar wegvalt. Twijfel je tussen een kokendwaterkraan en een gezuiverde variant, dan legt ons artikel over welke functies een vierde kanaal wel en niet filtert het verschil uit.

Veelgestelde vragen

Conclusie

Reis je binnen de Europese Unie, dan is kraanwater drinken de normaalste zaak van de wereld: dezelfde richtlijn, dezelfde minimumnormen, dezelfde plicht om PFAS en microplastics actief te beheersen. Wat verschilt is de smaak, niet de veiligheid. Onthoud drie dingen: lees het bordje, spoel na stilstand eerst door, en vraag bij een eigen bron even na. Buiten de EU draai je de standaardinstelling om en volg je het lokale advies.

En thuis? Daar is de vraag niet of het water veilig is, maar of je meer wilt dan veilig. Wie na twee weken flessen sjouwen definitief van dat gedoe af wil, komt bij zuiver water uit de eigen kraan uit. Drink different.